2026 Kamu İhalelerinde Yerli Malı Belgesi ve Yüzde 15 Fiyat Avantajı Nasıl Uygulanır

Kamu ihalelerine katılan firmalar için yalnızca rekabetçi fiyat sunmak her zaman yeterli değildir. Özellikle mal alımı ihalelerinde teklif edilen ürünün yerli malı olması, değerlendirme aşamasında önemli bir avantaj sağlayabilir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında belirli koşulları sağlayan yerli mallarına yüzde 15'e kadar fiyat avantajı uygulanabilmektedir. Bazı ürün gruplarında ise yüzde 15 oranındaki avantajın uygulanması zorunludur.

Ayrıca 1 Ocak 2026 itibarıyla uygulanmaya başlanan yeni Yerli Malı Tebliği, belge düzenleme süreçlerinde önemli değişiklikler getirmiştir.

Peki yerli malı belgesi nedir, hangi firmalar bu avantajdan yararlanabilir ve fiyat avantajı ihale sonucunu nasıl etkiler?

Kamu İhalelerinde Yerli Malı Belgesi Nedir

Yerli malı belgesi, bir ürünün ilgili mevzuatta belirlenen koşullar çerçevesinde yerli malı niteliği taşıdığını gösteren belgedir.

Bu belge, kamu ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine uygulanan fiyat avantajından yararlanılabilmesi açısından önemlidir.

Yerli malı belgesinin düzenlenmesi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının belirlediği usul ve esaslara göre gerçekleştirilir.

Belgenin bulunması tek başına ihalenin kazanılmasını sağlamaz. Teklif edilen ürünün teknik şartnameye uygunluğu, yeterlik koşulları ve ihale dokümanındaki düzenlemeler de dikkate alınmalıdır.

2026 Yılında Yerli Malı Belgesinde Neler Değişti

25 Ocak 2025 tarihli ve 32793 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yerli Malı Tebliği, 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

SGM 2024/10 sayılı yeni Tebliğ ile yerli malı belgesinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar yeniden belirlenmiştir.

Yeni düzenleme kapsamında yerli katkı oranının tespiti, başvuru belgeleri, belge düzenleme süreci ve ilgili kurumların kontrol mekanizmaları önem kazanmıştır.

Firmaların eski uygulamalara göre hazırladıkları belgeleri doğrudan yeterli kabul etmek yerine, güncel Tebliğ hükümlerini incelemeleri gerekmektedir.

Özellikle üreticilerin ve tedarikçilerin belge geçerliliğini, ürün bilgilerini ve başvuru süreçlerini güncel düzenlemelere göre kontrol etmesi önemlidir.

Kamu İhalelerinde Yüzde 15 Yerli Malı Fiyat Avantajı Nedir

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 63'üncü maddesi uyarınca mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine yüzde 15'e kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

Bu uygulama, yerli malı teklif eden firmaların belirlenen koşullar altında teklif değerlendirmesinde avantaj elde etmesini sağlar.

Ancak her ihalede otomatik olarak yüzde 15 fiyat avantajı uygulanmaz.

Avantajın uygulanıp uygulanmayacağı, uygulanacak oran ve ihale konusu ürünün niteliği önemlidir.

İlgili mevzuatta zorunlu tutulan ürün grupları ve yerli yazılım ürünleri bakımından ise yüzde 15 oranında fiyat avantajı sağlanması gerekmektedir.

Yerli Malı Fiyat Avantajı Nasıl Hesaplanır

Fiyat avantajı uygulamasında en çok yanlış anlaşılan konu, yerli malı teklif eden firmanın kendi teklif fiyatının doğrudan düşürüldüğünün düşünülmesidir.

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 61'inci maddesine göre fiyat avantajı, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin değerlendirmeye esas teklif bedellerine belirlenen oranda tutar eklenmesi suretiyle uygulanır.

Örneğin bir kamu kurumunun ekipman alımı ihalesinde yüzde 15 fiyat avantajı uygulanacağını varsayalım.

Bu örnekte B firması daha düşük gerçek teklif fiyatı vermesine rağmen değerlendirme aşamasında A firması avantajlı hale gelmektedir.

Ancak söz konusu hesaplama yalnızca tekliflerin karşılaştırılması amacıyla yapılmaktadır.

Fiyat avantajı nedeniyle değerlendirmeye esas tutarın değişmesi, sözleşmenin bu hesaplanmış tutar üzerinden imzalanacağı anlamına gelmez.

Gerçek teklif bedelleri ile değerlendirmeye esas hesaplanan tutarlar birbirinden ayrılmalıdır.

Hangi Ürünlerde Yüzde 15 Fiyat Avantajı Zorunludur

4734 sayılı Kanun'un 63'üncü maddesinde bazı mal grupları açısından fiyat avantajı uygulanması zorunlu tutulmuştur.

Bu kapsamda ilgili kurumlar tarafından belirlenen ve Kamu İhale Kurumu tarafından ilan edilen orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesinde yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine yüzde 15 oranında fiyat avantajı uygulanması gerekir.

Yerli yazılım ürünü teklif eden istekliler açısından da yüzde 15 fiyat avantajı zorunluluğu bulunmaktadır.

Bu nedenle firmaların teklif verecekleri ürünün zorunlu fiyat avantajı kapsamındaki listelerde bulunup bulunmadığını incelemesi önemlidir.

Yerli Malı Belgesi Olmadan Fiyat Avantajından Yararlanılabilir mi

Yerli malı fiyat avantajından yararlanmak isteyen firmaların teklif edilen ürünün yerli malı niteliğini mevzuata uygun şekilde belgelendirmesi gerekir.

İlgili ürün için geçerli bir yerli malı belgesi bulunmaması veya gerekli bilgilerin mevzuata uygun şekilde sunulmaması, fiyat avantajından yararlanılmasını engelleyebilir.

Ancak bu durumun teklifin tamamının değerlendirme dışı bırakılmasına yol açıp açmayacağı, ihaledeki diğer yeterlik ve teklif koşullarına göre ayrıca incelenmelidir.

Yerli malı belgesi bulunmaması ile ihaleye katılım için zorunlu bir yeterlik belgesinin bulunmaması aynı hukuki sonuçları doğurmayabilir.

Yerli Malı Belgesi Nasıl Alınır

Yerli malı belgesi başvuruları, ilgili mevzuat kapsamında yetkili oda ve borsalar üzerinden yürütülmektedir.

2026 uygulamasında başvuru işlemleri Sanayi Bilgi Sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir.

Başvuru sürecinde ürünün niteliğine göre üretim bilgileri, yerli katkı oranı hesaplamaları ve ilgili diğer belgeler değerlendirilmektedir.

Belge düzenlenmesine ilişkin koşullar üretim faaliyetinin türüne göre değişebileceğinden firmaların başvuru öncesinde ilgili oda veya borsanın güncel açıklamalarını incelemesi gerekir.

Yerli İstekli Olmak ile Yerli Malı Teklif Etmek Aynı Şey midir

Kamu ihalelerinde yerli istekli olmak ile yerli malı teklif etmek farklı kavramlardır.

Türkiye'de kurulu bir firmanın yerli istekli niteliğinde olması, teklif ettiği bütün ürünlerin yerli malı olduğu anlamına gelmez.

Örneğin Türkiye'de faaliyet gösteren bir firmanın ithal edilmiş cihaz teklif etmesi mümkündür.

Bu durumda firma yerli istekli olabilir ancak teklif ettiği ürün yerli malı niteliğinde olmayabilir.

Mal alımı ihalelerinde yerli malı fiyat avantajı değerlendirilirken firmanın yalnızca Türkiye'de kurulu olmasına değil, teklif edilen ürünün niteliğine ve belgelendirilmesine bakılır.

Hizmet alımı ve yapım işi ihalelerinde yerli istekliler lehine uygulanabilen fiyat avantajı ise farklı düzenlemelere tabidir.

Kısmi Teklife Açık İhalelerde Yerli Malı Avantajı Nasıl Uygulanır

Birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerde kısmi teklif verilmesine izin verilebilir.

Bu tür ihalelerde yerli malı fiyat avantajının hangi kısımlar için uygulanacağı ve oranları ihale dokümanına göre belirlenir.

Farklı kısımlarda farklı oranlarda fiyat avantajı uygulanması mümkün olabilir.

Birbirini tamamlayan veya teknik zorunluluk nedeniyle birlikte alınması gereken mal kalemleri bakımından da özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Bu nedenle firmaların yalnızca toplam ihale bedeline bakarak fiyat avantajı hesaplamaması gerekir.

Yerli Malı Fiyat Avantajı Yanlış Uygulanırsa Ne Yapılabilir

İhale komisyonunun yerli malı fiyat avantajını hatalı hesapladığı veya ihale dokümanındaki oranları yanlış uyguladığı düşünülüyorsa hukuki başvuru yolları değerlendirilebilir.

Örneğin;

• Yerli malı belgesi bulunmasına rağmen fiyat avantajının uygulanmaması,

• İhale dokümanında belirtilenden farklı bir oran kullanılması,

• Fiyat avantajının yanlış teklif bedeline uygulanması,

• Zorunlu fiyat avantajı kapsamındaki bir ürünün hatalı değerlendirilmesi,

• Fiyat avantajı hesaplamasında aritmetik hata yapılması

gibi durumlar uyuşmazlık konusu olabilir.

Bu tür işlemlerde 4734 sayılı Kanun'un şikâyet ve itirazen şikâyete ilişkin hükümleri dikkate alınmalıdır.

Başvuru süresi ve uygulanacak usul, işlemin niteliğine ve uyuşmazlığın ortaya çıktığı aşamaya göre değerlendirilmelidir.

Kamu İhalelerinde Yerli Malı Belgesi Kontrolü Neden Önemlidir

Mal alımı ihalelerine katılan firmaların teklif vermeden önce yerli malı belgesinin geçerliliğini, ürün bilgilerini ve ihale dokümanında yer alan fiyat avantajı düzenlemelerini incelemesi önemlidir.

Ayrıca fiyat avantajının değerlendirme sonucuna etkisi, teklif hazırlama aşamasında hesaplanmalıdır.

Bu yaklaşım, firmaların rakipleri karşısındaki gerçek rekabet durumunu daha doğru değerlendirmesine yardımcı olabilir.

Özellikle yüksek bedelli mal alımı ihalelerinde yüzde 15 oranındaki fiyat avantajı, tekliflerin sıralamasını önemli ölçüde değiştirebilir.

Yerli Malı Fiyat Avantajı ve İhale Teklif Analizi Danışmanlığı

Kamu ihalelerinde yerli malı fiyat avantajının doğru değerlendirilmesi, hem üreticiler hem de tedarikçi firmalar açısından önemlidir.

Profesyonel ihale danışmanlığı kapsamında ihale dokümanının incelenmesi, yerli malı belgesinin değerlendirilmesi, fiyat avantajı hesaplamalarının kontrol edilmesi ve teklif stratejisinin oluşturulması gibi çalışmalar gerçekleştirilebilir.

İhale sonuçlandıktan sonra ise fiyat avantajının mevzuata uygun uygulanıp uygulanmadığı incelenebilir.

Yerli malı belgeniz olmasına rağmen fiyat avantajından yararlanamadıysanız veya ihale sonucunda hatalı bir fiyat karşılaştırması yapıldığını düşünüyorsanız, teklifinizi ve ihale dokümanınızı uzman desteğiyle değerlendirmeniz önemlidir.

Doğru belge kontrolü ve fiyat analizi, ihale sürecinde gereksiz hak kayıplarının önlenmesine katkı sağlayabilir.